Transplantologia wychodzi z zapa┼Ťci

Źródło:rynekzdrowia.pl

Transplantologia wychodzi z zapa┼Ťci - pomagaj─ů koordynatorzy i spo┼éeczne wsparcie

Miniony rok by┼é w polskiej transplantologii dobry, zw┼éaszcza, je┼Ťli go por├│wna─ç do pami─Ötnego 2007 roku, w kt├│rym antyzas┼éugi dla prowadzenia leczenia w oparciu o przeszczepy ponie┼Ťli politycy. Wiele aktualnych wska┼║nik├│w, m.in. dotycz─ůcych dawstwa czy liczby przeszczepionych narz─ůd├│w, pozwala wierzy─ç, ┼╝e transplantologia pokona┼éa dramatyczny kryzys.

Jak twierdz─ů specjali┼Ťci, gdyby nie okoliczno┼Ťci sprzed kilku lat, statystyka pobra┼ä narz─ůd├│w od zmar┼éych dawc├│w co roku pi─Ö┼éaby si─Ö ku g├│rze systematycznie o 5-10 proc.

ÔÇô Taki trend obserwujemy w innych krajach. Dzisiaj wracamy do linii sprzed lat - stwierdza Jaros┼éaw Czerwi┼äski, dyrektor medyczny Centrum Organizacyjno-Koordynacyjnego do spraw Transplantacji ÔÇ×Poltransplant".

Czy to przełom?
W 2010 roku do Centrum Koordynacyjnego Poltransplantu zg┼éoszono 655 zmar┼éych potencjalnych dawc├│w, z czego 509 spe┼énia┼éo kryteria dawc├│w rzeczywistych. Uwzgl─Ödniaj─ůc jednoczasowe przeszczepienia dw├│ch narz─ůd├│w oraz niewykorzystanie ze wzgl─Öd├│w medycznych niekt├│rych pobranych narz─ůd├│w - przeszczepy od zmar┼éych dawc├│w otrzyma┼éo 1277 chorych.

W ubieg┼éym roku og├│lna liczba dawc├│w rzeczywistych (uwzgl─Ödniaj─ůc dawc├│w ┼╝ywych) wynios┼éa 579, przeszczepiono 1376 narz─ůd├│w. W dramatycznym roku 2007 liczby te wynosi┼éy odpowiednio: 393 i 983, podczas gdy w uznawanym za najlepszy dla polskiej transplantologii roku 2005 doliczono si─Ö 598 dawc├│w i 1425 przeszczepionych narz─ůd├│w.

Jak podaje biuletyn Poltransplantu, wska┼║nik zmar┼éych dawc├│w narz─ůd├│w na milion mieszka┼äc├│w wynosi┼é w Polsce w 2010 roku 13,3 i by┼é wy┼╝szy o 20 proc. od wska┼║nika z 2009 r. "Wyra┼║ny wzrost pobra┼ä od zmar┼éych dawc├│w sygnalizuje wyj┼Ťcie z zapa┼Ťci w przeszczepianiu narz─ůd├│w w Polsce trwaj─ůcej od 2007 roku, cho─ç wska┼║nik zmar┼éych dawc├│w narz─ůd├│w jest dopiero przybli┼╝ony do wska┼║nika z 2006 roku" - czytamy w oficjalnym biuletynie Poltransplantu wydanym w kwietniu tego roku.

Sie─ç koordynator├│w
Jak wskazuje dr Jaros┼éaw Czerwi┼äski, jednym z dzia┼éa┼ä doprowadzaj─ůcych do zwi─Ökszenia liczby przeszczepie┼ä jest stworzenie sieci szpitalnych koordynator├│w do spraw pobra┼ä. W 2010 roku z koordynatorami w 119 szpitalach terenowych podpisano umowy cywilno prawne dotycz─ůce identyfikacji i wykorzystania narz─ůd├│w potencjalnych zmar┼éych dawc├│w.

- Do ko┼äca roku chcemy zatrudni─ç kolejnych koordynator├│w w oko┼éo 200 szpitalach. Do tylu plac├│wek ┼Ťlemy oferty. Jestem przekonany, ┼╝e te za┼éo┼╝enia uda nam si─Ö zrealizowa─ç. Niestety, te procedury trwaj─ů. Dzisiaj w sieci szpitali identyfikuj─ůcych potencjalnych dawc├│w narz─ůd├│w pracuje 123 koordynator├│w - m├│wi Jaros┼éaw Czerwi┼äski.

Na 123 koordynator├│w z 119 umowy podpisa┼é Poltransplant, czterech zatrudnili bezpo┼Ťrednio dyrektorzy szpitali. W kolejnych 19 szpitalach zatrudnienie koordynator├│w by┼éo w trakcie procedowania. W 3 przypadkach dyrektorzy nie przyj─Öli oferty zatrudnienia koordynatora, a w 43 przypadkach do ko┼äca 2010 roku nie by┼éo decyzji szpitalnych decydent├│w w tej sprawie.

Budowa sieci koordynator├│w szpitalnych jest cz─Ö┼Ťci─ů Narodowego Programu Rozwoju Medycyny Transplantacyjnej na lata 2011-2020, kt├│ry przewiduje docelowo utworzenie stanowisk koordynator├│w pobierania i przeszczepiania narz─ůd├│w w 400 szpitalach (wed┼éug danych z 2007 roku w Polsce jest 410 szpitali z potencja┼éem dawstwa).

Wiod─ůce plac├│wki
W 2010 roku do pobrania narz─ůd├│w w celu przeszczepienia dosz┼éo w 120 szpitalach w 89 miastach. Dla por├│wnania - w 2005 roku wykonano 125 pobra┼ä w 88 miastach, a w 2007 roku 107 pobra┼ä w 74 miastach.

W minionym roku najwięcej - bo 26 dawców - zgłoszono z Wielospecjalistycznego Szpitala Miejskiego im. J. Strusia w Poznaniu, 25 dawców z Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego nr 1 im. N. Barlickiego w Łodzi, 21 z Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego nr 5 im. Św. Barbary w Sosnowcu oraz 20 z Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego w Białymstoku.

- Na ilo┼Ť─ç pobra┼ä ma znacz─ůcy wp┼éyw umiej─Ötno┼Ť─ç rozmowy z rodzinami dawc├│w. Trzeba du┼╝o czasu po┼Ťwi─Öci─ç na taktowne rozmowy i przekonanie rodziny do dawstwa narz─ůd├│w, do odruchu solidarno┼Ťci z innymi chorymi - m├│wi portalowi rynekzdrowia.pl dr Stanis┼éaw Kawczy┼äski, ordynator oddzia┼éu Anestezjologii i Intensywnej Terapii Wielospecjalistycznego Szpitala Miejskiego im. J Strusia w Poznaniu.

Szpitalnym koordynatorem do spraw pobra┼ä i przeszczep├│w w pozna┼äskim miejskim szpitalu jest dr Hanna Zawartowska. Pierwsze miejsce szpitala na li┼Ťcie liczby zg┼éoszonych dawc├│w, to tak┼╝e jej zas┼éuga.

Identyfikacja dawc├│w
- Od lat staramy si─Ö pobra─ç jak najwi─Öksz─ů ilo┼Ť─ç narz─ůd├│w, identyfikuj─ůc potencjalnych dawc├│w. Niestety w wi─Ökszo┼Ťci przypadk├│w w szpitalach terenowych tak si─Ö nie dzieje - twierdzi dr Marek Skiba, koordynator ds. pobra┼ä w Klinice Anestezjologii i Intensywnej Terapii z Blokiem Operacyjnym USK w Bia┼éymstoku.

Uwa┼╝a, ┼╝e najwi─Öcej zale┼╝y od zaanga┼╝owania ludzi. W USK w Bia┼éymstoku ka┼╝dy lekarz anestezjolog dy┼╝uruj─ůcy w oddziale intensywnej terapii, w przypadku podejrzenia ┼Ťmierci m├│zgowej rozwa┼╝a mo┼╝liwo┼Ť─ç pobrania narz─ůd├│w. Stad te┼╝ szczeg├│lna troska i uwaga po┼Ťwi─Öcana takiemu pacjentowi.

Zmienia si─Ö te┼╝ nastawienie bliskich wobec pyta┼ä lekarza informuj─ůcego o stanie chorego i sugeruj─ůcego mo┼╝liwo┼Ť─ç rozwa┼╝enia ewentualnego pobrania narz─ůd├│w.

- Spotykamy si─Ö cz─Ö┼Ťciej z sytuacjami, kiedy ludzie sami decyduj─ů, aby pobra─ç narz─ůdy od ich bliskich. W naszym szpitalu przeprowadzili┼Ťmy pobranie narz─ůd├│w od dziecka, co sugerowali sami rodzice. Stwierdzili, ┼╝e skoro ┼Ťmier─ç ich dziecka jest nieunikniona, niech inne dziecko cieszy si─Ö ┼╝yciem. To wzruszaj─ůce chwile, ┼Ťwiadcz─ůce o wielkiej spo┼éecznej dojrza┼éo┼Ťci tych ludzi - m├│wi dr Skiba.

Odmowy nie było
W Uniwersyteckim Szpitalu Klinicznym nr 1 im. Norberta Barlickiego w ┼üodzi, w kt├│rym w ubieg┼éym roku dokonano 25 pobra┼ä, koordynatorem ds. pobra┼ä i przeszczepie┼ä jest piel─Ögniarz Sebastian Wi┼Ťlicki pracuj─ůcy w zespole profesora Wojciecha Gaszy┼äskiego w I Zak┼éadzie Anestezjologii i Intensywnej Terapii.

- Rzutki, m┼éody cz┼éowiek, kt├│ry o ka┼╝dej porze doby jest do dyspozycji, je┼╝eli w kt├│rymkolwiek ze szpitali w naszym regionie zidentyfikowano pacjenta z podejrzeniem ┼Ťmierci m├│zgu - wystawia rekomendacj─Ö koordynatorowi prof. Gaszy┼äski.

Jak zauwa┼╝a profesor, lekarze z odmow─ů pobra┼ä ze strony rodzinny zidentyfikowanego dawcy spotykaj─ů si─Ö zdecydowanie rzadziej ni┼╝ jeszcze par─Ö lat temu.

- W tym roku nie mieli┼Ťmy jeszcze ze strony rodziny odmowy zgody na pobranie. W ci─ůgu zaledwie tych kilku miesi─Öcy wykonali┼Ťmy ju┼╝ oko┼éo 20 pobra┼ä, w tym kilka wielonarz─ůdowych. Dokonali┼Ťmy oko┼éo 25 przeszczepie┼ä nerek. Nie wiem jak b─Ödzie dalej, ale pierwsza cz─Ö┼Ť─ç roku jest rzeczywi┼Ťcie pod tym wzgl─Ödem wyj─ůtkowa - m├│wi prof. Gaszy┼äski.

Zdaniem profesora zrozumienie dla transplantacji jest coraz powszechniejsze. Sk┼éadaj─ů si─Ö na to programy realizowane przez r├│┼╝ne instytucje, postawa Ko┼Ťcio┼éa wobec przeszczep├│w, aktywno┼Ť─ç medi├│w, a w nich m.in. relacje dotycz─ůce pami─Ötnych przeszczep├│w w─ůtroby w Centrum Zdrowia Dziecka u ch┼éopca, kt├│ry zatru┼é si─Ö grzybami. Jest i serial telewizyjny o przeszczepach.

Potrzebne wsparcie
Niestety, jak dodaje profesor, w naszym kraju dawstwo dotyczy w zdecydowanej wi─Ökszo┼Ťci narz─ůd├│w pobieranych ze zw┼éok. Na ┼Ťwiecie istotn─ů rol─Ö ogrywa pobieranie narz─ůd├│w od dawc├│w ┼╝ywych. Dotyczy to pobra┼ä nerek, w─ůtroby.

- U nas dochodzi do takich pobra┼ä, gdy w gr─Ö wchodz─ů jedynie bardzo ┼Ťcis┼ée zwi─ůzki rodzinne, a i takich pobra┼ä jest zdecydowanie ci─ůgle za ma┼éo - dodaje profesor Gaszy┼äski.

Zdaniem dr. Jaros┼éawa Czerwi┼äskiego klimat wok├│┼é transplantologii zdecydowanie si─Ö poprawi┼é. Przekonuje, ┼╝e potrzebny jest transplantologii tzw. "political support" - wsparcie rz─ůdu, prezydenta, premiera, konkretnych uchwa┼é sejmowych, Ko┼Ťcio┼éa, medi├│w.

- Jednak, jako praktyk wiem, ┼╝e najwa┼╝niejsza jest profesjonalna, codzienna praca lekarzy, koordynator├│w i post─Öpowanie lekarskie zgodne z zasadami i etyk─ů tego zawodu - podsumowuje dyrektor medyczny Centrum Organizacyjno-Koordynacyjnego do spraw Transplantacji ÔÇ×Poltransplant".

 

 

 
stat4u