Serce drugie, poprawione

┼╣r├│d┼éo: Go┼Ť─ç Niedzielny

 

Mira Fiutak

Docent Religa 20 lat temu stan─ů┼é przy ┼é├│┼╝ku pacjenta, kt├│ry przyjecha┼é do Zabrza z Krzepic, i powiedzia┼é: ÔÇô Nigdy w ┼╝yciu nie robi┼éem tej operacji, ale dla pana to szansa. 5 listopada 1985 r. przeprowadzi┼é pierwsz─ů w Polsce udan─ů transplantacj─Ö serca.

Religa
Od tego czasu post─Öp w tej dziedzinie medycyny jest nieprawdopodobny. Liczy si─Ö go w oko┼éo tysi─ůcu przeszczep├│w serca przeprowadzonych w ci─ůgu 20 lat w ca┼éym kraju, z tego 663 w Zabrzu, gdzie wszystko si─Ö zacz─Ö┼éo. ÔÇô Nigdy nie zapomn─Ö tej doby, kiedy dosta┼éem telefon z Warszawy, ┼╝e znalaz┼é si─Ö dawca ÔÇô m├│wi prof. Zbigniew Religa. ÔÇô Nikt wcze┼Ťniej od cz┼éowieka z bij─ůcym sercem nie pobra┼é bij─ůcego serca. To nie mie┼Ťci┼éo si─Ö w mentalno┼Ťci ludzkiej. Wiedzia┼éem jak zrobi─ç zabieg, umia┼éem, zrobi┼éem. Najwi─Öksz─ů niewiadom─ů by┼éa dla mnie reakcja ┼Ťrodowiska.

Zdj─Öcie z zabrza┼äskiej sali operacyjnej obieg┼éo wtedy ca┼éy ┼Ťwiat. 62-letni rolnik trafi┼é tu z przero┼Ťni─Ötym sercem. Przeszczep by┼é jego jedyn─ů szans─ů. To by┼éa pierwsza udana transplantacja w Polsce. Wcze┼Ťniejsze pr├│by podejmowa┼é w 1969 roku prof. Jan Moll.

Nigdy nie zapomn─Ö tej kobiety
Doc. Religa po raz pierwszy zaproponowa┼é przeprowadzenie transplantacji ju┼╝ w 1980 roku w Warszawie. Gdy jego szef nie wyrazi┼é zgody, przyjecha┼é do Zabrza i tu w Wojew├│dzkim O┼Ťrodku Kardiochirurgii (obecne ┼Ül─ůskie Centrum Chor├│b Serca) zacz─ů┼é kompletowa─ç zesp├│┼é. Po 20 latach wspomina wielki entuzjazm, wszystko by┼éo nowe i niezorganizowane. Pomaga┼éa nawet ┼╝ona docenta Religi, na Dworcu Centralnym w Warszawie odbiera┼éa krew i zawozi┼éa do laboratorium w Mi─Ödzylesiu.
Przed 5 listopada Religa musia┼é przeprowadzi─ç jeszcze jedn─ů trudn─ů rozmow─Ö z matk─ů dawcy, m┼éodego ch┼éopaka z Warszawy. ÔÇô Nigdy nie zapomn─Ö tej kobiety. Kiedy dotar┼éo do niej, ┼╝e pomimo bij─ůcego serca jej syn nie ┼╝yje, powiedzia┼éa: je┼Ťli jego serce mo┼╝e pom├│c, to we┼║cie je. To by┼éa dla mnie niezwyk┼éa nauka ÔÇô m├│wi.

63-letni Roman Wewi├│r z przeszczepionym sercem ┼╝yje ju┼╝ ponad 18 lat. Dawc─ů by┼é 17-latek z W┼éoc┼éawka, kt├│ry zgin─ů┼é w wypadku. Jego ojciec sam zg┼éosi┼é lekarzom, ┼╝e syn mo┼╝e zosta─ç dawc─ů. Serce ch┼éopaka ÔÇ×pasowa┼éoÔÇŁ do organizmu chorego gda┼äszczanina, kt├│ry m├│wi dzi┼Ť: ÔÇô Czeka┼éem na przeszczep w Zabrzu, dok┼éadnie sp─Ödzi┼éem tu 7 miesi─Öcy i jeden dzie┼ä. A┼╝ do 17 lipca 1987 roku. Docenta Relig─Ö ┼Ťci─ůgn─Öli z urlopu, bo by┼é akurat na rybach nad Biebrz─ů ÔÇô wspomina. Pracuje, prowadzi wagon ÔÇ×WarsuÔÇŁ, ci─ůgle jest w ruchu. Stanis┼éawa Skwarli┼äska, najd┼éu┼╝ej ┼╝yj─ůca po przeszczepie kobieta, przed zabiegiem przyspiesza┼éa ┼Ťlub c├│rki. Do dzi┼Ť wyda┼éa ju┼╝ kolejn─ů. Zyska┼éa czas, bo dosta┼éa nowe ┼╝ycie.

Tadeusz Bujak, prezes Stowarzyszenia Transplantacji Serca, pokazuje zdj─Öcie z zawod├│w sportowych os├│b po przeszczepie w Dublinie. Mistrzowska polska dru┼╝yna siatkarzy pozuje bez koszulek. Irlandzki reporter nie chcia┼é uwierzy─ç, ┼╝e u wszystkich zobaczy blizny po przeszczepie. W┼éa┼Ťnie przygotowuj─ů si─Ö do olimpiady, kt├│ra odb─Ödzie si─Ö w czerwcu 2006 roku w Neapolu. Od pierwszego przeszczepu w mentalno┼Ťci ludzi i ┼Ťwiadomo┼Ťci spo┼éecznej r├│wnie┼╝ wykonano du┼╝y krok.
Kolejne ÔÇ×pierwszeÔÇŁ przeszczepy
Rozw├│j transplantologii wyznaczaj─ů kolejne ÔÇ×pierwszeÔÇŁ przeszczepy. W 1988 roku przeszczepiono serce m┼éodemu pacjentowi, biorc─ů by┼é 15-letni ch┼éopak. Jedena┼Ťcie lat p├│┼║niej, 2 grudnia 1999 roku, transplantacj─Ö serca przeprowadzono u najm┼éodszej w Polsce pacjentki, 21-miesi─Öcznej dziewczynki z tzw. niedorozwojem ÔÇ×prawego sercaÔÇŁ. Dzisiaj Ola chodzi ju┼╝ do szko┼éy. W ci─ůgu ostatnich 20 lat wykonane zosta┼éy 32 przeszczepy u dzieci.

Pa┼║dziernik 2001 roku, prof. Marian Zembala przeprowadzi┼é pierwsz─ů transplantacj─Ö serca i p┼éuc. Pacjentem by┼é 34-letni Marek Bregu┼éa z Tarnowskich G├│r, kt├│ry trafi┼é tu z pozawa┼éowym uszkodzeniem serca i nieodwracalnym nadci┼Ťnieniem p┼éucnym. ÔÇô Przede mn─ů podobne zabiegi nie udawa┼éy si─Ö, ale uwierzy┼éem, ┼╝e b─Ödzie dobrze. I tak si─Ö sta┼éo ÔÇô m├│wi.

W nast─Öpnym roku przysz┼éa pora na jednoczesny przeszczep serca i nerek. Za rok, w kwietniu 2003 roku prof. Zembala z powodzeniem przeszczepi┼é pojedyncze p┼éuco. ÔÇô Niepokoj─ůco ro┼Ťnie grupa pacjent├│w czekaj─ůcych na transplantacj─Ö p┼éuc, w tym r├│wnie┼╝ dzieci. Dzisiaj stoimy przed rozwojem tego w┼éa┼Ťnie programu ÔÇô m├│wi prof. Zembala. Podkre┼Ťla, ┼╝e dzi┼Ť medycyna potrafi dok┼éadniej oceni─ç mo┼╝liwo┼Ť─ç prze┼╝ycia pacjenta, dlatego trafniej uk┼éadana jest kolejno┼Ť─ç czekaj─ůcych na przeszczep. Dawniej listy takie zmienia┼éy si─Ö co trzy miesi─ůce, ÔÇ×nie doczekiwa┼éoÔÇŁ na serce oko┼éo 40ÔÇô60 procent, teraz odsetek ten spad┼é do 10. Chocia┼╝ zmieni┼éa si─Ö ┼Ťwiadomo┼Ť─ç spo┼éeczna, ci─ůgle wida─ç wyra┼║ny podzia┼é na Polsk─Ö zachodni─ů i wschodni─ů, gdzie zg┼éosze┼ä dawc├│w jest bardzo ma┼éo.

ÔÇô Kolejnym krokiem w leczeniu milion├│w ludzi z niewydolno┼Ťci─ů serca jest sztuczne serce ÔÇô m├│wi z przekonaniem prof. Zbigniew Religa. Dzisiaj przyje┼╝d┼╝a do Zabrza najcz─Ö┼Ťciej do Fundacji Rozwoju Kardiochirurgii, gdzie trwaj─ů prace nad polskim sztucznym sercem i kiedy mecze rozgrywa u siebie G├│rnik Zabrze.






 

 
stat4u