Religa: Ka┼╝dy przeszczep jest cudem

Źródło:Nowa Trybuna Opolska


Nie zabieraj organ├│w do nieba

To akcja spo┼éeczna nto. W jej ramach prezentujemy publikacje propaguj─ůce ide─Ö przeszczep├│w. W kolejnych wydaniach gazety przedstawiamy osoby, kt├│re ┼╝yj─ů dzi─Öki heroicznej postawie dawc├│w organ├│w i ich rodzin. Akcj─Ö wspiera minister zdrowia Zbigniew Religa i Ministerstwo Edukacji Narodowej. W finale otrzymacie Pa┼ästwo wraz z gazet─ů deklaracj─Ö zgody na przeszczep organ├│w, kt├│r─ů b─Ödzie mo┼╝na nosi─ç w portfelu.

- Pami─Öta pan minister sw├│j pierwszy przeszczep serca?
- Pami─Ötam wszystko dok┼éadnie, bo to by┼éo ogromne wyzwanie. Towarzyszy┼éo temu bardzo wielkie napi─Öcie, kt├│re mia┼éo zreszt─ů kilka przyczyn. Po pierwsze, nie wiedzia┼éem, z jak─ů reakcj─ů si─Ö spotkam w spo┼éecze┼ästwie, po wt├│re niewiadoma by┼éa reakcja mojego, czyli medycznego ┼Ťrodowiska. Wreszcie obawia┼éem si─Ö, jak technicznie operacja b─Ödzie przebiega─ç. Niewiadomych by┼éo mn├│stwo. Pami─Ötam pot─Ö┼╝ne napi─Öcie i stres, jaki si─Ö z tym dla mnie wi─ůza┼é.

- By┼éy trudno┼Ťci techniczne? To by┼é przecie┼╝ pana pierwszy raz.
- Ku mojemu zaskoczeniu nie mieli┼Ťmy ┼╝adnych k┼éopot├│w technicznych. Wszystko posz┼éo wr─Öcz idealnie. Kiedy patrz─Ö wstecz, jest to dla mnie nawet trudno zrozumia┼ée, ┼╝e w├│wczas wszystko posz┼éo jak po ma┼Ťle. Prze┼╝ywali┼Ťmy k┼éopoty innego rodzaju. Nie mieli┼Ťmy pewno┼Ťci, czy na pobranie organu zgodzi si─Ö rodzina dawcy. Prosz─Ö pami─Öta─ç, ┼╝e to by┼éa pierwsza tego typu rozmowa przeprowadzona w Polsce. Trzeba by┼éo pokona─ç ich l─Ök. Bo - prosz─Ö pami─Öta─ç - od dawcy pobiera si─Ö serce bij─ůce. A wtedy w powszechnej ┼Ťwiadomo┼Ťci by┼éo, ┼╝e jak serce bije, to znaczy, ┼╝e ┼╝yje cz┼éowiek.

- Tymczasem serce bi┼éo dzi─Öki aparaturze, bo wcze┼Ťniej nast─ůpi┼éa ┼Ťmier─ç m├│zgu.
- Tak, ale to by┼éo 5 listopada 1985 roku. Z czego┼Ť takiego jak ┼Ťmier─ç m├│zgu nawet w ┼Ťwiecie medycznym nie wszyscy zdawali sobie spraw─Ö, a w spo┼éecze┼ästwie o czym┼Ť takim praktycznie wcale nie by┼éo mowy.

- Co pan profesor prze┼╝ywa, kiedy staje nad pust─ů klatk─ů piersiow─ů pacjenta, kt├│ry ju┼╝ nie ma swojego serca, bo je wyci─Öto, a jeszcze nie ma serca przeszczepionego?
- Mimo ┼╝e min─Ö┼éo ju┼╝ tyle lat, a w tym czasie w┼éasnymi r─Ökami przeszczepi┼éem serce ponad stu pacjentom i mia┼éem udzia┼é w kilkuset przeszczepach robionych przez moich asystent├│w, kiedy ju┼╝ by┼éem kierownikiem kliniki, to wci─ů┼╝ odbieram to jako rodzaj cudu. W jakim┼Ť sensie ka┼╝dy przeszczep jest cudem. O ile wiem, tak samo my┼Ťl─ů o przeszczepach serca wszyscy kardiochirurdzy, kt├│rych znam.

- Jak żyje człowiek z przeszczepionym sercem?
- Znacznie lepiej, ni┼╝ si─Ö powszechnie s─ůdzi. Osiemdziesi─ůt procent moich pacjent├│w wr├│ci┼éo do normalnej, nierzadko ci─Ö┼╝kiej pracy. Byli w┼Ťr├│d nich przedstawiciele przer├│┼╝nych zawod├│w: kierowcy tir├│w, rolnicy, byli te┼╝ profesorowie uniwersytet├│w. Po przeszczepie istnieje mo┼╝liwo┼Ť─ç powrotu do pe┼énej - chcia┼ébym to podkre┼Ťli─ç - do pe┼énej wydolno┼Ťci fizycznej w┼éa┼Ťciwej dla wieku biorcy. Jak pacjent ma siedemdziesi─ůt lat, ma inn─ů wydolno┼Ť─ç organizmu ni┼╝ dwudziestolatek, nawet je┼Ťli mu si─Ö przeszczepi serce dwudziestolatka.

- Czy trudniej przeszczepi─ç serce ni┼╝ inne organy?
- Technicznie nie jest to najtrudniejsza operacja. Zreszt─ů ka┼╝da operacja jest trudna, kiedy jest pierwsz─ů albo jedn─ů z pierwszych. Obecnie, po tylu latach do┼Ťwiadcze┼ä, na temat techniki przeszczepiania serca, nerek czy trzustki wiemy w┼éa┼Ťciwie wszystko. A w momencie, w kt├│rym mamy tak─ů ogromn─ů wiedz─Ö na temat techniki chirurgicznej i innych czynnik├│w istotnych przy przeszczepianiu organ├│w, wykonanie przeszczepu sta┼éo si─Ö rutynow─ů operacj─ů chirurgiczn─ů. Zespo┼éy, kt├│re to wykonuj─ů, robi─ů to jak ka┼╝dy inny zabieg. Co nie zmienia faktu, ┼╝e ka┼╝dy udany przeszczep jest wielk─ů rado┼Ťci─ů. A kiedy transplantolog wk┼éada do pustej klatki piersiowej ozi─Öbione serce, kt├│re jest nieruchomym kawa┼ékiem mi─Ö┼Ťnia, a pod wp┼éywem uruchomionego kr─ů┼╝enia to serce zaczyna bi─ç, prze┼╝ycie jest wielkie i wspania┼ée. Powt├│rz─Ö. Cz┼éowiek ma ┼Ťwiadomo┼Ť─ç, ┼╝e uczestniczy w cudzie.

- Jak technicznie przebiega ten cud?
- Z cia┼éa cz┼éowieka zmar┼éego wyjmuje si─Ö serce i bywa, ┼╝e trzeba je przewie┼║─ç kilkaset kilometr├│w. ┼╗eby nie uleg┼éo zniszczeniu, trzeba je ozi─Öbi─ç do temperatury od plus czterech do plus o┼Ťmiu stopni. Podaje si─Ö odpowiednie p┼éyny, kt├│re zabezpieczaj─ů je przed uszkodzeniem na skutek niedotlenienia. Serce przep┼éukuje si─Ö p┼éynem, kt├│rego zadaniem jest ozi─Öbienie, ale tak┼╝e obni┼╝enie metabolizmu kom├│rek serca, by na czas transportu potrzebowa┼éo ono jak najmniej tlenu. Optymalny czas od wyj─Öcia do przeszczepienia wynosi oko┼éo trzech godzin.

- Kto mo┼╝e by─ç dawc─ů organ├│w?
- Jest generalna zasada, ┼╝e im m┼éodszy dawca, tym lepsze narz─ůdy. Dawc─ů w─ůtroby nie mo┼╝e by─ç kto┼Ť, kto pi┼é du┼╝o alkoholu albo bra┼é du┼╝e ilo┼Ťci lek├│w. Palacz nie nadaje si─Ö na dawc─Ö p┼éuc. Dawc─Ö wyklucza m.in. obecno┼Ť─ç w organizmie zaka┼╝enia albo choroba nowotworowa.

- Nie dziwi─Ö si─Ö, ┼╝e wtedy, przy pierwszym przeszczepie, trzeba by┼éo pokonywa─ç op├│r w┼éasnego ┼Ťrodowiska i op├│r spo┼éecze┼ästwa. Dlaczego te trudno┼Ťci nie min─Ö┼éy, cho─ç up┼éyn─Ö┼éo ju┼╝ ponad dwadzie┼Ťcia lat?
- My┼Ťl─Ö, ┼╝e ten spo┼éeczny op├│r powoli maleje. Zreszt─ů wtedy najgorszy op├│r by┼é w ┼Ťrodowisku medycznym. Natomiast akceptacj─Ö spo┼éeczn─ů odczuwa┼éem wyra┼║nie. Prosz─Ö pami─Öta─ç, ┼╝e po┼éowa lat osiemdziesi─ůtych to by┼é kompletny marazm. Kiedy wi─Öc uda┼éo si─Ö zrobi─ç co┼Ť dobrego, luddzie si─Ö autentycznie cieszyli. Mocno odczuwa┼éem wtedy poparcie spo┼éecze┼ästwa. Gdyby nie ta akceptacja spo┼éeczna, nie przetrwa┼ébym trudnych chwili wynikaj─ůcych ze strasznego oporu w moim ┼Ťrodowisku.

 

- Z czego - poza zazdro┼Ťci─ů - bra┼é si─Ö ten op├│r ┼Ťrodowiska lekarskiego?
- To jest jedyne pytanie, na kt├│re nie odpowiem, i jedyny problem, o kt├│rym z zasady nie dyskutuj─Ö.

 

- A jak udawało się panu przekonywać rodziny, by zgodziły się na oddawanie organów swoich bliskich zmarłych do przeszczepu?
- Na przestrzeni lat takich rozm├│w by┼éo bardzo du┼╝o. Na ich podstawie przekona┼éem si─Ö, ┼╝e ┼Ťwiadomo┼Ť─ç spo┼éeczna w Polsce bardzo si─Ö zmieni┼éa na korzy┼Ť─ç. Coraz cz─Ö┼Ťciej Polacy rozumiej─ů wag─Ö tego problemu. Ale by┼éy tak┼╝e rozmowy dramatyczne. Najsilniej utkwi┼é mi w pami─Öci pi─Ötnastoletni ch┼éopiec, kt├│ry umiera┼é w moim szpitalu i czeka┼é na przeszczep serca. W tym samym czasie u innego r├│wnie m┼éodego cz┼éowieka nast─ůpi┼éa ┼Ťmier─ç m├│zgu. Niestety, jego rodzice stanowczo nie zgadzali si─Ö na pobranie serca. Ten brak zgody oznacza┼é praktycznie ┼Ťmier─ç tego dzieciaka, kt├│ry le┼╝a┼é u mnie i czeka┼é w┼éa┼Ťnie na serce. To by┼éy niebywale dramatyczne chwile. Tym bardziej, ┼╝e po up┼éywie dwudziestu czterech godzin, kiedy tamci rodzice doszli troch─Ö do siebie, w ko┼äcu zdecydowali si─Ö wyrazi─ç zgod─Ö. Niestety, by┼éo ju┼╝ za p├│┼║no. M├│j pacjent zmar┼é. Ale to na szcz─Ö┼Ťcie nie jest norma. Wiele rodzin ludzi umieraj─ůcych zgadza si─Ö na pobranie organ├│w od swoich bliskich.

- Co - pana zdaniem - zmienia spo┼éeczn─ů ┼Ťwiadomo┼Ť─ç na lepsze?
- W ci─ůgu blisko ─çwier─ç wieku, kt├│re up┼éyn─Ö┼éo od mojej operacji, wielu ludzi mia┼éo okazj─Ö zobaczy─ç innych ludzi, ┼╝yj─ůcych po przeszczepach. Zobaczyli, ┼╝e funkcjonuj─ů dobrze, pracuj─ů. Powoli akceptujemy to, ┼╝e organy osoby zmar┼éej mo┼╝na przeszczepi─ç cz┼éowiekowi choremu, by ratowa─ç jego ┼╝ycie. Du┼╝e znaczenie w pokonywaniu moralnych opor├│w dawc├│w i ich rodzin ma tu m.in. postawa Ko┼Ťcio┼éa. Od samego pocz─ůtku i papie┼╝, i Akademia Papieska popierali przeszczepy. To pomog┼éo wielu ludziom prze┼éama─ç pocz─ůtkowe dylematy moralne.

- Skoro jest tak dobrze, to dlaczego jest tak źle? W ostatnim roku w Polsce liczba dawców, a tym samym liczba chorych, którzy mogli skorzystać z ich organów, dramatycznie spadła.
- Na to z┼éo┼╝y┼éo si─Ö wiele przyczyn. Spadek liczby dawc├│w zwi─ůzany by┼é z afer─ů dotycz─ůc─ů jednego z lekarzy transplantolog├│w. Potem pojawi┼éy si─Ö absurdalne oskar┼╝enia lekarzy w Bia┼éymstoku. Na szcz─Ö┼Ťcie liczba przeszczep├│w wraca do normy, chocia┼╝ bardzo powoli.

- Na ile sprawie przeszczep├│w i ratowaniu w ten spos├│b ┼╝ycia ludzi mog─ů pom├│c takie inicjatywy, jak akcja naszej gazety: "Nie zabieraj organ├│w do niebaÔÇŁ?
- To jest dzia┼éanie bardzo wielkiej wagi. Do┼Ťwiadczenia europejskie pokazuj─ů, ┼╝e s─ů to kwestie, kt├│re musz─ů by─ç ca┼éy czas przypominane, by dociera┼éy do ┼Ťwiadomo┼Ťci ludzi. Dlatego takie akcje jak ta podj─Öta przez "Now─ů Trybun─Ö Opolsk─ůÔÇŁ s─ů nie do przecenienia. Okresowe przypominanie o tej sprawie w mediach jest czym┼Ť absolutnie najwa┼╝niejszym. Tak naprawd─Ö nie mamy innego sposobu dotarcia do ludzi z informacjami na temat przeszczep├│w. Z rado┼Ťci─ů obejmuj─Ö wasz─ů akcj─Ö patronatem Ministerstwa Zdrowia.

- Na zako┼äczenie naszej akcji do┼é─ůczymy do wydania nto specjalne kartoniki, na kt├│rych mo┼╝na wyrazi─ç swoj─ů zgod─Ö na oddanie organ├│w po swojej ┼Ťmierci. Taki kartonik mo┼╝na w┼éo┼╝y─ç do portfela czy do dokument├│w i stale nosi─ç przy sobie.
- Jestem zdecydowanie za tym, by wyra┼╝a─ç tak─ů pozytywn─ů wol─Ö i gotowo┼Ť─ç oddania swoich organ├│w na przeszczep. Gor─ůco popieram tak─ů zmian─Ö ustawy, by pobieranie organ├│w nie opiera┼éo si─Ö na zgodzie domniemanej, jak to si─Ö dzieje obecnie, ale na zgodzie ┼Ťwiadomej: Chc─Ö, by po mojej ┼Ťmierci moje narz─ůdy s┼éu┼╝y┼éy innym ludziom.

- Przeciwnicy tego rozwi─ůzania m├│wi─ů, ┼╝e skoro Polacy maj─ů powa┼╝ne k┼éopoty z rozliczeniem na czas podatku lub wymian─ů dowod├│w osobistych, to i sk┼éadanie takich deklaracji potrwa latami, a bez nich nie b─Ödzie mo┼╝na pobiera─ç i przeszczepia─ç organ├│w.
- Uwa┼╝am, ┼╝e takie argumenty to bzdura. Spo┼éecze┼ästwo jest m─ůdre. Bywa m─ůdrzejsze od niejednego profesora. Wypadkowa jego decyzji jest na og├│┼é w┼éa┼Ťciwa. Nie b├│jmy si─Ö spo┼éecze┼ästwa. Ludzie wiedz─ů, co jest dla nich dobre. Obecny stan rzeczy, wed┼éug kt├│rego zgadzam si─Ö na przeszczep, je┼Ťli mojego zastrze┼╝enia nie ma w rejestrze odm├│w, jest troch─Ö sztuczny i zak┼éamany. W praktyce i tak trzeba pyta─ç rodzin─Ö o zgod─Ö. Dlatego lepiej id┼║my w stron─Ö ┼Ťwiadomej i wyra┼╝onej wprost zgody na przeszczep. Wtedy rola noszonej przy sobie deklaracji zgody nies┼éychanie wzro┼Ťnie. Stanowczo warto te kartoniki do gazety do┼é─ůczy─ç.

- Wielu ludzi nadal boi si─Ö, ┼╝e jak oddadz─ů swoje organy, to kto┼Ť b─Ödzie nimi handlowa┼é potem na Allegro albo zostanie u┼Ťmiercony, by sta─ç si─Ö dawc─ů.
- Nikt nie zostanie dawc─ů za ┼╝ycia. To jest w stu procentach pewne. ┼Ümier─ç m├│zgu musz─ů stwierdzi─ç dwie komisje sk┼éadaj─ůce si─Ö z lekarzy r├│┼╝nych specjalno┼Ťci. Na szcz─Ö┼Ťcie w Polsce nie by┼éo te┼╝ do tej pory przypadku handlu narz─ůdami. Przeszczep├│w nadu┼╝ywa si─Ö w niekt├│rych krajach azjatyckich i arabskich. W Polsce i w og├│le w Europie nie trzeba si─Ö tego ba─ç.





Krzysztof Ogiolda




 
stat4u