Nie zabieraj swoich organ├│w do nieba

Źródło:Niedziela


Dr n. med. Barbara Bolanowska
Lek. med. Agnieszka Polowczyk
Prof. dr hab. n. med. Wojciech Witkiewicz

Od pocz─ůtku tego roku przeszczepiono w Polsce 587 narz─ůd├│w, du┼╝o mniej ni┼╝ w latach ubieg┼éych. Do Krajowej Listy Oczekuj─ůcych na Przeszczepienie zg┼éoszonych jest obecnie 1647 os├│b i liczba ta wci─ů┼╝ ro┼Ťnie

 

W Polsce ┼╝yj─ů dzi┼Ť setki ludzi z przeszczepionym sercem, tysi─ůce z przeszczepionymi nerkami, a tak┼╝e w─ůtrob─ů, p┼éucami, rog├│wkami. Gdyby wszystkich polskich pacjent├│w z przeszczepionym narz─ůdem zgromadzi─ç w jednym miejscu, uzbiera┼éoby si─Ö niema┼ée miasteczko. Wiele z tych os├│b wr├│ci┼éo do zdrowia, pracuje, kobiety urodzi┼éy dzieci. Dzi─Öki darowi innego cz┼éowieka ÔÇô obcemu narz─ůdowi ludzie ci nie tylko zostali ocaleni przed ┼Ťmierci─ů, ale ┼╝yj─ů pe┼éni─ů ┼╝ycia.
Przeszczepione serce, w─ůtroba, p┼éuca, nerki, trzustka ÔÇô to szansa na dzia┼éanie niewydolnych narz─ůd├│w. Leki, kt├│rych nie mo┼╝na kupi─ç ani wyprodukowa─ç; leki, kt├│re s─ů darem drugiego cz┼éowieka.
W Polsce pierwszy przeszczep nerki pobranej od zmar┼éego dawcy zosta┼é wykonany we Wroc┼éawiu przez zesp├│┼é transplantacyjny pod kierownictwem prof. Wiktora Brossa w klinice Akademii Medycznej 8 wrze┼Ťnia 1965 r. 26 stycznia 1966 r. zesp├│┼é lekarzy pod kierownictwem prof. Jana Nielubowicza dokona┼é w I Klinice Chirurgicznej AM w Warszawie pierwszego w Polsce udanego przeszczepu nerki od zmar┼éego dawcy. Biorczyni─ů by┼éa 18-letnia uczennica szko┼éy piel─Ögniarskiej Danusia M., kt├│r─ů przygotowa┼é do operacji i prowadzi┼é po niej prof. Tadeusz Or┼éowski wraz z zespo┼éem. Zesp├│┼é wroc┼éawskich transplantolog├│w wykona┼é pod kierownictwem prof. Brossa w 1968 r. pierwszy w kraju udany przeszczep nerki pobranej od ┼╝ywego dawcy.
Od pocz─ůtku tego roku przeszczepiono w Polsce 587 narz─ůd├│w, du┼╝o mniej ni┼╝ w latach ubieg┼éych. Do Krajowej Listy Oczekuj─ůcych na Przeszczepienie zg┼éoszonych jest obecnie 1647 os├│b i liczba ta wci─ů┼╝ ro┼Ťnie. Coraz wi─Öcej os├│b zg┼éasza sw├│j sprzeciw na pobranie narz─ůd├│w w Centralnym Rejestrze Sprzeciw├│w ÔÇô w tym roku zanotowano ich rekordow─ů liczb─Ö w por├│wnaniu z latami ubieg┼éymi. Wci─ů┼╝ jest wi─Öcej potrzebuj─ůcych ni┼╝ dawc├│w narz─ůd├│w ÔÇô jak wielu z nich umrze z powodu braku serca, w─ůtroby, nerki do przeszczepu?
Narz─ůdy do przeszczepu pobierane s─ů od pacjenta, u kt├│rego stwierdzono ┼Ťmier─ç m├│zgu. ┼Ümier─ç m├│zgu to ┼Ťmier─ç pacjenta ÔÇô jest ca┼ékowitym i nieodwracalnym uszkodzeniem uk┼éadu nerwowego. By j─ů stwierdzi─ç, lekarze wykonuj─ů testy, kt├│re badaj─ů odruchy pnia m├│zgu ÔÇô cz─Ö┼Ťci m├│zgu, kt├│ra zawiaduje oddychaniem i innymi czynno┼Ťciami ┼╝yciowymi. Testy s─ů jednoznaczne i nie mo┼╝e by─ç mowy o pomy┼éce. W orzekaniu ┼Ťmierci m├│zgu nigdy nie uczestnicz─ů transplantolodzy. Je┼╝eli organizm pacjenta nie wykazuje reakcji na wykonywane testy, powo┼éuje si─Ö komisj─Ö z┼éo┼╝on─ů z 3 lekarzy specjalist├│w, kt├│rzy powtarzaj─ů testy. Dopiero gdy oni tak┼╝e uznaj─ů, ┼╝e dosz┼éo do ┼Ťmierci, stwierdzany jest zgon. Wtedy mo┼╝na rozmawia─ç z rodzin─ů o tym, czy chory wyra┼╝a┼é zgod─Ö na pobranie swoich narz─ůd├│w do przeszczepu. S─ů to zar├│wno dla lekarzy, jak i przepe┼énionej b├│lem rodziny zmar┼éego bardzo trudne rozmowy.
Alternatyw─ů dla transplantacji narz─ůd├│w pobranych od dawc├│w zmar┼éych s─ů przeszczepy rodzinne. Warto podkre┼Ťli─ç, ┼╝e w wi─Ökszo┼Ťci przypadk├│w schy┼ékowej niewydolno┼Ťci nerek, wymagaj─ůcej leczenia nerkozast─Öpczego (z zachowaniem zasad kwalifikuj─ůcych biorc─Ö), mo┼╝na, a nawet nale┼╝y rozwa┼╝y─ç przeszczepienie nerki od dawcy ┼╝ywego, zw┼éaszcza je┼╝eli taki potencjalnie znajduje si─Ö w┼Ťr├│d najbli┼╝szych krewnych (rodzice, dziadkowie, rodze┼ästwo, ma┼é┼╝onkowie).
Przeszczepienie nerki od dawcy rodzinnego ma bardzo wiele zalet. Przede wszystkim operacj─Ö mo┼╝na odpowiednio zaplanowa─ç i przeprowadzi─ç j─ů w optymalnym stanie klinicznym chorego. Druga wa┼╝na sprawa to stan przeszczepianego biorcy narz─ůdu. W przeciwie┼ästwie do narz─ůd├│w pobranych od zmar┼éych, kt├│re zawsze s─ů w jakim┼Ť stopniu uszkodzone w wyniku niedostatku tlenu, nerka pochodz─ůca od kogo┼Ť z rodziny prawie do ostatniej chwili przed przeszczepem dzia┼éa normalnie w organizmie dawcy, co znacznie zwi─Öksza szanse na podj─Öcie pracy ju┼╝ po przeszczepie.
Nie ka┼╝dy mo┼╝e zosta─ç ┼╝ywym dawc─ů narz─ůdu. Potencjalny dawca rodzinny przechodzi bardzo dok┼éadne badania lekarskie, aby operacja pobrania nerki by┼éa dla dawcy bezpieczna, a biorcy zapewnia┼éa najwi─Öksze szanse powrotu do zdrowia. Nerka pobierana jest tylko od takiej osoby, u kt├│rej po operacji transplantacji nie dojdzie do uszczerbku na zdrowiu. Badania przeprowadzane s─ů w o┼Ťrodku transplantacyjnym przez zesp├│┼é lekarzy specjalist├│w z┼éo┼╝ony z chirurg├│w i nefrolog├│w ÔÇô transplantolog├│w.
W ka┼╝dym przypadku kwalifikacji dawcy do przeszczepu rodzinnego wnikliwie analizowane s─ů wszystkie korzy┼Ťci dla biorcy, maj─ůce usprawiedliwia─ç ryzyko ze strony dawcy (operacja, ┼╝ycie z jedn─ů nerk─ů). W relacji o┼Ťrodk├│w transplantacyjnych o najwi─Ökszym do┼Ťwiadczeniu (USA, Norwegia, Szwecja) ryzyko zgonu dawcy rodzinnego w okresie pooperacyjnym wynosi ok. 0,03% i jest zbli┼╝one do mo┼╝liwo┼Ťci utraty ┼╝ycia w wypadku komunikacyjnym. Zar├│wno dawca, jak i biorca po zabiegu podlegaj─ů okresowej kontroli w o┼Ťrodku transplantacyjnym wed┼éug przyj─Ötej przed laty zasady, ┼╝e ÔÇ×nikt nie zostaje pozostawiony sam sobie ÔÇô ani dawca, ani biorcaÔÇŁ.
Jest wiele bada┼ä potwierdzaj─ůcych przewag─Ö w prze┼╝yciu przeszczepu od dawcy ┼╝ywego. Jedne z ciekawszych wydaj─ů si─Ö by─ç opracowania ameryka┼äskie, oceniaj─ůce 10-letnie prze┼╝ycie przeszczepu nerki od dawcy ┼╝ywego u dzieci, kt├│re wynosi┼éo 75%, podczas gdy od zmar┼éego ÔÇô 46%. W grupie z nerkami pozyskanymi od ┼╝ywych dawc├│w odnotowano rekordowy czas prze┼╝ycia przeszczepu 37,6 roku.
Z jedn─ů nerk─ů mo┼╝na ┼╝y─ç d┼éugo i dobrze, darowuj─ůc jednocze┼Ťnie bliskiej osobie nowe ┼╝ycie. ┼╗ywi dawcy okre┼Ťlani s─ů w Norwegii mianem cichych bohater├│w. Oddaj─ůc nerk─Ö osobie bliskiej, oszcz─Ödzaj─ů wielu cierpie┼ä zwi─ůzanych z d┼éugotrwa┼éym pobytem w szpitalu i umo┼╝liwiaj─ů prowadzenie normalnego ┼╝ycia. Udany przeszczep daje mo┼╝liwo┼Ť─ç prowadzenia jedynej, optymalnej formy leczenia u pacjent├│w ze schy┼ékow─ů niewydolno┼Ťci─ů nerek.
W Polsce przeszczepy rodzinne stanowi─ů ok. 2% przeprowadzanych operacji transplantacji narz─ůd├│w. W innych krajach ÔÇô m.in. w USA, Norwegii, Szwecji ÔÇô blisko 40-50%.
Aspekty prawne przeszczepiania narz─ůd├│w, w tym od dawc├│w ┼╝ywych, ┼Ťci┼Ťle reguluje ustawa: ÔÇ×O pobieraniu i przeszczepianiu kom├│rek, tkanek i narz─ůd├│wÔÇŁ z dnia 1 lipca 2005 r. W spos├│b bardzo precyzyjny, nowoczesny, zgodny ze standardami europejskimi reguluje kwestie pobierania, przechowywania i przeszczepiania kom├│rek, tkanek i narz─ůd├│w.
Media mog─ů wywiera─ç du┼╝y wp┼éyw na odbi├│r spo┼éeczny przeszczepiania narz─ůd├│w ÔÇô zar├│wno pozytywny, jak i negatywny. Przez wiele lat wi─Ökszo┼Ť─ç czasopism, radio i telewizja s┼éu┼╝y┼éy pomoc─ů ┼Ťrodowisku medycznemu i pacjentom w rozpowszechnianiu idei transplantologii w Polsce. Idei, kt├│ra przez Papie┼╝a Jana Paw┼éa II zosta┼éa nazwana ÔÇ×prawdziwym aktem mi┼éo┼ŤciÔÇŁ. Kilka nierozwa┼╝nych decyzji polityk├│w, pogo┼ä medi├│w za tani─ů sensacj─ů zniweczy┼éy ten wieloletni wsp├│lny wysi┼éek.
Do ratowania ┼╝ycia tym, dla kt├│rych przeszczep jest jedyn─ů szans─ů, niezb─Ödna jest wiedza, umiej─Ötno┼Ťci i oddanie lekarzy, a tak┼╝e dobra wola, ┼Ťwiadomo┼Ť─ç i wsparcie ze strony wszystkich ┼Ťrodowisk i ca┼éego spo┼éecze┼ästwa.

O┼Ťrodki transplantacyjne we Wroc┼éawiu:

Wojew├│dzki Szpital Specjalistyczny
O┼Ťrodek Badawczo-Rozwojowy
Oddział Chirurgii Ogólnej i Naczyniowej
ul. Kamieńskiego 73a,
51-124 Wrocław,
tel. (0-71) 327-02-02, 327-03-33,
fax (0-71) 325-41-01;
witkiewicz@wssk.wroc.pl
Prof. dr hab. n. med. Wojciech Witkiewicz ÔÇô chirurg og├│lny, chirurg naczyniowy, angiolog, transplantolog kliniczny
Prof. dr hab. med. Zbigniew Hruby ÔÇô nefrolog, transplantolog kliniczny
Kontakt na Oddziale Nefrologicznym ÔÇô
dr n. med. Barbara Bolanowska ÔÇô transplantolog kliniczny ÔÇô
tel. (0-71) 327-04-18,
327-04-20 lub 327-04-21
Koordynator: lek. med. Agnieszka Polowczyk,
tel. 0-661-924-305,
polowczyk@wssk.wroc.pl

Klinika Chirurgii Naczyniowej, Og├│lnej i Transplantacyjnej AM
ul. Poniatowskiego 2,
50-326 Wrocław,
tel. (0-71) 322- 86-00
Prof. dr hab. n. med. Piotr Szyber;
Prof. dr hab. n. med. Dariusz Patrzałek,
Koordynator: prof. dr hab. n. med. Dariusz Patrzałek,
tel. (0-71) 322-86-00,
ddjp@ies.com.pl

Centrum Organizacyjno-Koordynacyjne do Spraw Transplantacji ÔÇ×PoltransplantÔÇŁ

www.poltransplant.org.pl
02-005 Warszawa,
ul. Lindleya 4,
tel. (+48) 022 622 58 06,
fax (+48) 022 622 32 43
transpl@poltransplant.org.pl
sekretariat@poltransplant.pl
Koordynator
tel. (+48) 022 622 88 78,
fax (+48) 022 627 07 49
koordynator@poltransplant.pl




 
stat4u