Społeczno-obyczajowe, etyczne

 

Społeczno-obyczajowe, etyczne i psychologiczne aspekty transplantacji, to temat Konferencji, która odbyła się 2 kwietnia 2008 roku w Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie.

Program Konferencji, podzielony na trzy sesje, w każdym etapie zawierał mnóstwo interesujących treści. Podczas SESJI PIERWSZEJ, dotyczącej transplantacji tkanek i narządów jako problemu interdyscyplinarnego, zaproszeni goście dzielili się z rzeszą młodych słuchaczy swoja wiedzą odnosząc się między innymi do następujących tematów:

Dr n. med. Jarosław Wilk
Oddział Kliniczny Anestezjologii i Intensywnej Terapii Katedry Anestezjologii, Intensywnej Terapii i Medycyny Ratunkowej Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach Wojewódzki Szpital Specjalistyczny Nr 5 im. św. Barbary w Sosnowcu
Zmarły Dawca Narządów - problemy medyczne, czy problemy dla medyków?

Ks. Piotr Sadkiewicz
Parafia Świętego Michała Archanioła w Leśnej
O powołaniu do miłości. Chrześcijańskie spojrzenie na transplantacje narządów

Mgr Jolanta Siwińska
Oddział Kliniczny Chirurgii Serca, Naczyń i Transplantologii Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego Krakowski Szpital Specjalistyczny im. Jana Pawła II
Problemy psychologiczne związane z przeszczepianiem narządów

Prof. dr hab. Marek S. Szczepański
Instytut Socjologii Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach
Obdarowani życiem. Transplantacje w oglądzie socjologa

Dr Katarzyna Kowal
Zakład Socjologii Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie
Między altruizmem a egoizmem. Przeszczepy rodzinne i ich społeczno-kulturowe uwarunkowania

Dr Iwona Cymerman
Zakład Filozofii i Socjologii Edukacji Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie
Człowieczeństwo jako wyzwanie edukacyjne w kontekście transplantacji narządów

Mgr Anna Pszenny, Anna Łęczycka Centrum Organizacyjno-Koordynacyjne do spraw Transplantacji "POLTRANSPLANT" w Warszawie
"Poltransplant" Organizacja pobierania i przeszczepiania narządów w Polsce

Aleksandra Paliwoda, Olga Perak
Wydział Pedagogiczny Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie
Postawy studentów Akademii im. Jana Długosza wobec transplantacji jako metody ratowania życia i leczenia

Każdy z prelegentów wzbogacał swój wykład slajdami zawierającymi najistotniejsze myśli, w tym sporo cyfr, tabel i wykresów. Pokazany został w nich między innymi postęp na przestrzeni lat w zakresie polskiej transplantologii. Liczby informowały też o ilości wykonanych przeszczepów. I tak - do końca 2007 roku w Polsce - przeszczepiono 16 895 narządów, w tym: 13 492 nerki, 1649 serc, 1525 wątrób oraz 229 przeszczepień trzustki ( wraz z nerką).

Odnoszono się również do spadku przeszczepów odnotowanego na przestrzeniu ubiegłego roku. Tymczasem potrzeby są duże. Z krajowej listy oczekujących na przeszczepienia (na dzień 31.03.08) wynika, że na przeszczep narządów oczekuje 2237 osób, w tym na serce - 204, serce i płuca - 19 i płuca - 18.

Sporo miejsca poświęcono problemom psychologicznym dawców i osób po transplantacji. Omówiono na jakie trudności adaptacyjne w środowisku napotykają przed decyzją, po niej i w późniejszym okresie.
Omawiając stosunek społeczeństwa wobec pobierania narządów w celach transplantacji od osób żywych i zmarłych zademonstrowano obszary, na których - mimo listów pasterskich i różnorakich form edukacji - nadal jest niewielu dawców.
Odniesieniem do istniejącej sytuacji niewielkiej liczby pobrań narządów od osób zmarłych, w niektórych rejonach Polski, była wypowiedź profesora dr hab. Marka S. Szczepańskiego.
Mocno zaakcentował w niej fakt, że 52% społeczeństwa akceptuje przeszczepianie narządów jako metodę leczenia i ratowania życia.

Jednocześnie zauważył, że gdy te deklaracje skonfrontuje się z konkretnymi decyzjami nie jest już wcale optymistycznie.
Zarówno profesor Marek Szczepański, jak również dr n. med. Jarosław Wilk oraz psycholog mgr Jolanta Siwińska zdecydowanie podkreślali, że to postawa lekarza - jego profesjonalizm, doświadczenie w prowadzeniu rozmów i życzliwość wobec rodziny kwalifikowanego dawcy - ma decydujący wpływ na to, czy rodzina zgodzi się na pobranie narządów czy też nie. Zdaniem prof. Marka Szczepańskiego, zwłaszcza pierwsze 25 sekund kontaktu lekarza z rodziną dawcy jest kluczowe.
I chociaż spadek przeszczepów spowodowany negatywnymi informacjami sprzed roku płynącymi z mediów został zahamowany, to jednak trzeba przedsięwziąć pewne działania, aby ilość dawców stale rosła.

Według prof. M. Szczepańskiego, aby to nastąpiło należy:
- powrócić do idei studiów podyplomowych dla lekarzy w zakresie komunikacji społecznej i interdyscyplinarnej,
- powtarzać listy duszpasterskie do wiernych informujące o stanowisku kościoła wobec przeszczepów,
- propagować postawy protransplantacyjne wśród lekarzy, personelu medycznego i załóg szpitali,
- przygotować dobry, skoordynowany program edukacyjny,
- budować postawy protransplatacyjne poprzez własny przykład.

W SESJI DRUGIEJ przez ponad 2 godziny prezentowane były stowarzyszenia, fundacje i federacje w społecznym ruchu na rzecz transplantacji.
Swoje organizacje przybliżyli studenta następujący mówcy:

Krzysztof Pijarowski
Stowarzyszenie Pomocy Ludziom z Uszkodzoną Wątrobą "Życie po przeszczepie"

Aleksander Szeptycki
Stowarzyszenie Osób Dializowanych i Po Przeszczepie Nerki "Nieśmiertelni"

Urszula Jaworska
Fundacja Urszuli Jaworskiej

Tadeusz Bujak
Stowarzyszenie Transplantacji Serca

Krystyna Murdzek
Polskie Stowarzyszenie Sportu Po Transplantacji

Kinga Śliwińska
Polska Federacja Pacjentów Dialtransplant

Beata Palęga-Kwiecień
Stowarzyszenie Rodzin Dawców Narządów Donum Vitae

Spośród zaprezentowanych organizacji, najstarszym i najwszechstronniej aktywnym okazało się Stowarzyszenie Transplantacji Serca. Prezes, Tadeusz Bujak w swoim wystąpieniu podkreślił, że stowarzyszenie, tak jak i inne organizacje tego typu, prowadzi działania zmierzające do upowszechnienia leczenia ludzi metoda transplantacji. Jednocześnie, nie zaniedbując programów edukacyjnych , bardzo duży nacisk kładzie się na wspomaganie osób niepełnosprawnych po transplantacji serca, serca i płuc oraz płuc. Cel ten realizuje się poprzez prowadzenie działalności rehabilitacyjnej, sportowej i turystycznej.

Konkretne przedsięwzięcia w postaci turnusów rehabilitacyjnych, sanatoryjnych, obozów i zawodów sportowych oraz imprez turystyczno - rekreacyjnych propagujących zdrowy styl życia obrazowały liczne slajdy. Po wystąpieniu, prezes rozpowszechniał wśród zainteresowanych kwartalnik "Szlachetne Zdrowie" oraz informator dla osób po transplantacji i oczekujących na przeszczep "Darowane życie".

W kolejnej części Konferencji, w SESJI TRZECIEJ, zatytułowanej: "Między życiem a śmiercią", odbył się panel dyskusyjny z udziałem dawców i biorców przeszczepu oraz rodzin dawców.
Wśród osób wspominających swoje życie przed przeszczepem, okres rekonwalescencji i opisujących jak odmieniła je transplantacja, czy decyzja o oddaniu narządów bliskiej zmarłej osoby do transplantacji, znaleźli się:

Magdalena Kożuchowska - biorczyni przeszczepu wątroby
Robert Kowalski - biorca przeszczepu nerki
Iwona Świerczek - Bażańska - dawczyni szpiku kostnego
Mirosława Suwaj - żona dawcy
Tomasz Tlałka - biorca rodzinnego przeszczepu nerki
Antoni Leśniczek - biorca przeszczepu serca

W większości wystąpień osób, którym przeszczep uratował i przedłużył życie dominowała wdzięczność za otrzymany dar i radość, że dzięki temu mogą się rozwijać intelektualnie, kształcić, odnosić sukcesy zawodowe i sportowe, realizować się w działalności społecznej: i najważniejsze, że mogą być pomocni rodzinie i społeczeństwu.

Trochę inne emocje towarzyszyły wypowiedziom rodzin dawców opowiadających o stresie związanym z podjętą decyzją. Wyczuć w nich można było rozżalenie, że po ich trudnej decyzji zostały bez wsparcia, zwłaszcza psychologicznego, a i teraz nikt nimi się nie interesuje.

Cała konferencja była tak zajmująca, a jej uczestnicy mieli tak dużo do przekazania interesujących wiadomości, że jej zakończenie samoistnie przesunęło się aż o trzy godziny.
O trafności wyboru tematu świadczy również ogromne zainteresowanie studentów Akademii im. Jana Długosza. W uczelnianej auli, nie tylko wszystkie krzesła były zjete, ale także wolne miejsca na schodach i podłodze.

Studentki Wydziału Pedagogicznego, naczelne z:

Sabiną Hutną
Moniką Kaspar
Magdaleną Rak
Aleksandrą Paliwodą
Olgą Perak
Moniką Kaczmarzyk
Malwiną Gmyrek

-pod kierunkiem Opiekuna Naukowego Konferencji - dr Katarzyny Kowalskiej zorganizowały dobrze przygotowane sympozjum, podczas którego młodzież akademicka otrzymała wielką porcje najnowszych wiadomości na temat przeszczepów narządów. Począwszy od zaproszeń, poprzez oprawę plastyczna, program i materiały propagandowe, prowadzenie i konferansjerkę, a skończywszy na uroczystym obiedzie - wszystko było przygotowane na najwyższym poziomie.
Na pewno każdy z uczestników konferencji wyszedł z niej wzbogacony o nowa wiedzę w temacie transplantacji narządów i z dużą porcją refleksji.

Wielka szkoda, że na tak ważna, a przede wszystkim pierwszorzędnie przygotowana konferencja nie zainteresowała mediów.
Z goryczą żartowano, że gdyby w auli człowiek pogryzł pasa, przedstawiciele wszystkich dzienników i stacji radiowo- telewizyjnych z rejony Częstochowy byliby tu obecni.

Antoni Leśniczek

 
stat4u